Uznanie zagranicznego wyroku rozwodowego w Turcji

Zgodnie z ogólną zasadą prawa międzynarodowego, orzeczenia sądów danego państwa są ważne wyłącznie na jego terytorium. Aby wyrok wydany za granicą wywierał skutki prawne w innym kraju, musi przejść przez procedurę przewidzianą w tamtejszym ustawodawstwie — czyli uzyskać uznanie lub stwierdzenie wykonalności.

Co oznacza „uznanie i wykonanie zagranicznego orzeczenia”?

Uznanie zagranicznego wyroku (po turecku: tanıma) to potwierdzenie przez turecki sąd, że orzeczenie wydane za granicą jest prawomocne i wywołuje skutki na terytorium Turcji — niezależnie od kwestii jego wykonania.

Jeśli zależy Państwu wyłącznie na tym, aby zagraniczny wyrok rozwodowy był w Turcji uznany za prawomocny (np. w celu zawarcia nowego związku małżeńskiego), wystarczy złożyć pozew o uznanie wyroku zagranicznego. Natomiast gdy wyrok zawiera dodatkowo zobowiązania wykonawcze — takie jak alimenty, władza rodzicielska czy odszkodowanie — konieczne jest wszczęcie postępowania o stwierdzenie wykonalności.

Kwestie uznania i wykonania zagranicznych orzeczeń sądowych reguluje w Turcji ustawa nr 5718 o międzynarodowym prawie prywatnym i procesowym (MÖHUK).

Dlaczego uznanie i wykonanie wyroku jest niezbędne?

Dopóki turecki sąd nie uzna zagranicznego wyroku rozwodowego, obie strony są w świetle prawa tureckiego nadal małżeństwem. Oznacza to, że nie mogą zawrzeć ponownego związku małżeńskiego w Turcji — nawet jeśli zrezygnowały z obywatelstwa tureckiego i nabyły inne. Przy próbie ślubu w Turcji lub rejestracji nowego małżeństwa okaże się, że poprzednie wciąż figuruje jako aktywne w urzędowych rejestrach.

Zagraniczne orzeczenie, które nie zostało uznane ani stwierdzone za wykonalne przez turecki sąd, jest w Turcji po prostu bezskuteczne.

Co bada sąd turecki w sprawie o uznanie i wykonanie wyroku?

W postępowaniu o uznanie wyroku zagranicznego sąd turecki nie rozpatruje ponownie meritum sprawy rozwodowej — nie ocenia przyczyn rozwodu ani winy stron. Jego rola ogranicza się do kontroli formalnych przesłanek uznania.

To ważna informacja dla wielu naszych klientów, którzy obawiają się, że turecki sąd będzie na nowo rozstrzygał kwestie alimentów, władzy rodzicielskiej czy podziału majątku. Otóż nie — te kwestie nie są ponownie badane przez sąd rozpatrujący wniosek o uznanie lub wykonanie.

Jak złożyć pozew o uznanie i wykonanie wyroku?

Jeśli udzielą Państwo pełnomocnictwa adwokatowi w Turcji, nie ma potrzeby osobistego stawiennictwa w kraju — całą sprawę może poprowadzić pełnomocnik. Co istotne, obecność byłego małżonka na rozprawie nie jest wymagana. Jeśli oboje byli małżonkowie udzielą pełnomocnictwa adwokatowi w Turcji, postępowanie przebiega znacznie sprawniej.

Problemy pojawiają się wówczas, gdy pozwany małżonek odmawia współpracy lub celowo utrudnia doręczenie pism — zwłaszcza gdy przebywa za granicą. Każde opóźnienie w doręczeniu wydłuża całe postępowanie.

Aby przyspieszyć sprawę, można rozważyć następujące działania:

Jeżeli w toku zagranicznego postępowania rozwodowego obie strony wyraziły zgodę na uznanie i wykonanie wyroku w Turcji, a stwierdzenie to zostało wpisane do treści orzeczenia, turecki sąd rodzinny może uwzględnić tę okoliczność i przyspieszyć postępowanie.

resmigazete.gov.tr

Podobnie, jeśli były małżonek złoży przed notariuszem oświadczenie, że jest świadomy toczącego się postępowania w Turcji i akceptuje wniosek o uznanie zagranicznego wyroku, postępowanie uznaniowe i egzekucyjne w Turcji zostanie znacząco skrócone.
Wymagane dokumenty

• Oryginał lub urzędowo poświadczony odpis wyroku rozwodowego wydanego przez zagraniczny sąd
• Zaświadczenie o prawomocności wyroku rozwodowego
• Apostille umieszczona na oryginale wyroku (zazwyczaj na odwrocie dokumentu)
• Tłumaczenie wyroku, zaświadczenia o prawomocności oraz klauzuli Apostille na język turecki, sporządzone przez tłumacza przysięgłego
• Poświadczone tłumaczenie na język turecki, zatwierdzone przez notariusza lub konsulat
• Kopia paszportu i dowodu tożsamości
• Pełnomocnictwo dla adwokata w Turcji do reprezentowania w sprawie o uznanie wyroku, sporządzone lub poświadczone przez konsulat albo notariusza ze zdjęciem

Czym jest Apostille?

Apostille to specjalna klauzula poświadczająca autentyczność dokumentu urzędowego, wydawana przez państwa-strony Konwencji haskiej z 1961 r. o zniesieniu wymogu legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych. Potwierdza, że wyrok pochodzi od wskazanego organu sądowego i jest dokumentem urzędowym — bez konieczności przeprowadzania pełnej legalizacji dyplomatycznej.

TURECKIE PRZEPISY O UZNANIU I WYKONANIU ZAGRANICZNYCH ORZECZEŃ

Uznanie i wykonanie zagranicznych orzeczeń sądowych jest uregulowane w ustawie nr 5718 o międzynarodowym prawie prywatnym i procesowym (MÖHUK):

STWIERDZENIE WYKONALNOŚCI

Artykuł 50

(1) Wykonanie w Turcji prawomocnych orzeczeń wydanych przez zagraniczne sądy w sprawach cywilnych wymaga uzyskania orzeczenia o wykonalności (exequatur) przez właściwy sąd turecki.

(2) Orzeczenie o wykonalności może być również wydane w odniesieniu do postanowień dotyczących praw osobistych zawartych w zagranicznych wyrokach karnych.

WŁAŚCIWOŚĆ SĄDU
Artykuł 51
(1) Właściwym sądem do wydania orzeczenia o wykonalności jest sąd cywilny pierwszej instancji (Asliye Hukuk Mahkemesi).
(2) Wniosek można złożyć do sądu właściwego dla miejsca zamieszkania pozwanego w Turcji, a jeśli pozwany nie ma miejsca zamieszkania w Turcji — do sądu właściwego dla miejsca jego pobytu lub do sądu w Ankarze, Stambule bądź Izmirze.

WNIOSEK O WYKONANIE
Artykuł 52
(1) Wniosek o wykonanie może złożyć każda osoba mająca prawny interes w wykonaniu wyroku. Wniosek składa się w formie pisma procesowego, do którego dołącza się odpowiednią liczbę odpisów dla strony przeciwnej. Pismo powinno zawierać:
a) imię, nazwisko i adres wnioskodawcy, strony przeciwnej oraz — o ile istnieją — ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników;
b) nazwę sądu, który wydał wyrok, datę i sygnaturę orzeczenia oraz jego skrótowe omówienie;
c) wskazanie, której części wyroku dotyczy wniosek o wykonanie — jeśli wniosek obejmuje tylko część orzeczenia.

DOKUMENTY ZAŁĄCZANE DO WNIOSKU
Artykuł 53
(1) Do wniosku o wykonanie należy załączyć:
a) oryginał zagranicznego orzeczenia sądowego lub jego odpis należycie poświadczony przez właściwy organ tego państwa albo przez sąd, który wydał wyrok, wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem;
b) dokument lub zaświadczenie stwierdzające prawomocność orzeczenia, poświadczone przez właściwy organ tego państwa, wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem.

PRZESŁANKI WYKONANIA
Artykuł 54
(1) Właściwy sąd wydaje orzeczenie o wykonalności po spełnieniu następujących warunków:
a) między Turcją a państwem, w którym wydano wyrok, istnieje umowa oparta na zasadzie wzajemności, bądź przepisy prawne lub praktyka tego państwa umożliwiają wykonanie orzeczeń tureckich sądów;
b) wyrok dotyczy sprawy, która — nawet przy braku rzeczywistego związku stron lub przedmiotu sporu z Turcją — nie wchodzi w zakres wyłącznej jurysdykcji sądów tureckich i nie narusza właściwości sądu zagranicznego;
c) wyrok nie jest oczywiście sprzeczny z tureckim porządkiem publicznym;
d) pozwany nie był prawidłowo wezwany do sądu zagranicznego zgodnie z prawem państwa, w którym toczyło się postępowanie, lub wyrok został wydany pod jego nieobecność z naruszeniem tamtejszych przepisów — i pozwany powołał się na tę okoliczność w sprzeciwie wobec wniosku o wykonanie.

Aby postanowienia zagranicznego wyroku rozwodowego dotyczące alimentów, władzy rodzicielskiej i innych kwestii mogły być egzekwowane, konieczne jest złożenie wniosku do sądów tureckich o stwierdzenie wykonalności.

Dziennik Urzędowy Turcji: 7 lutego 2018 r. — „Rejestracja zagranicznego orzeczenia sądowego”

Obie strony muszą złożyć wniosek o rejestrację w ramach procedury uznania. Mogą to zrobić osobiście lub przez pełnomocnika. Nie jest konieczne, aby obie strony składały wnioski w tym samym czasie i miejscu — wystarczy, że między złożeniem pierwszego a drugiego wniosku nie upłynie więcej niż 90 dni.

Składając wniosek, strony zobowiązane są:

złożyć pisemne oświadczenie, że w tureckich sądach nie toczy się żadna sprawa dotycząca zagranicznego orzeczenia oraz że uznanie nie zostało wcześniej odrzucone przez sąd turecki;
wypełnić i podpisać formularz wniosku przygotowany przez zagraniczne przedstawicielstwo dyplomatyczne;
przedłożyć należycie poświadczony oryginał wyroku wraz z tłumaczeniem na język turecki, uwierzytelnionym przez notariusza, konsulat lub przez właściwy organ danego państwa z klauzulą Apostille;
jeśli wyrok nie zawiera wzmianki o prawomocności — przedłożyć odrębny dokument lub zaświadczenie potwierdzające prawomocność, poświadczone przez właściwy organ tego państwa, wraz z tłumaczeniem na język turecki uwierzytelnionym przez notariusza, konsulat lub z klauzulą Apostille;
jeśli jedna ze stron jest cudzoziemcem — dołączyć kopię dokumentu tożsamości lub paszportu wraz z notarialnie poświadczonym tłumaczeniem na język turecki;
w przypadku wniosku składanego przez pełnomocnika — załączyć oryginał lub poświadczony odpis pełnomocnictwa szczególnego, sporządzonego z fotografią przez notariusza.
Jeśli dokumenty są niekompletne, stronom przyznaje się dodatkowy termin 90 dni na ich uzupełnienie.

Wprowadzenie tej procedury eliminuje konieczność prowadzenia długiego i kosztownego postępowania sądowego, rozwiązując jeden z podstawowych problemów prawnych obywateli tureckich przebywających za granicą.

ROZWÓD ZA GRANICĄ
Osoby, które uzyskały rozwód za granicą, muszą wszcząć w Turcji postępowanie o uznanie i wykonanie tego wyroku. Jeśli tego nie zrobią, zagraniczny wyrok rozwodowy nie wywiera żadnych skutków prawnych w Turcji — strony są nadal uważane za małżeństwo.

Brak uznania wyroku może w przyszłości rodzić poważne problemy: uniemożliwia zawarcie nowego małżeństwa, komplikuje kwestie spadkowe i podział majątku.

Pozew o uznanie i wykonanie wyroku zagranicznego
Dla obywateli tureckich, którzy uzyskali rozwód za granicą, wyrok ten nie jest automatycznie ważny w Turcji. Obowiązuje wyłącznie w państwie, które go wydało. Aby wywierał skutki w Turcji, konieczne jest złożenie pozwu o uznanie zagranicznego wyroku i — jeśli wyrok zawiera zobowiązania wykonawcze — postępowania o stwierdzenie wykonalności (uznanie i wykonanie zagranicznego orzeczenia). Im wcześniej po uprawomocnieniu się zagranicznego wyroku zostanie złożony wniosek, tym mniej problemów w przyszłości.

Osoby rozwiedzione za granicą są zatem w świetle prawa tureckiego formalnie nadal mężatkami lub żonatymi. Ma to daleko idące konsekwencje: może utrudnić ponowne zamążpójście lub ożenek, dziedziczenie, podział majątku i wiele innych spraw. Wszczęcie postępowania o uznanie i wykonanie wyroku pozwala wyeliminować te problemy raz na zawsze.

Jak długo trwa sprawa o uznanie wyroku?
Jeśli oboje byli małżonkowie udzielą pełnomocnictwa adwokatom, sprawę można przeprowadzić przez urząd stanu cywilnego (il nüfus müdürlüğü) — wspólnie lub oddzielnie. Jeśli taka droga nie jest możliwa, zaleca się, aby każda ze stron ustanowiła adwokata rozwodowego w Turcji i złożyła pozew o uznanie i wykonanie zagranicznego wyroku. W zależności od obłożenia właściwego sądu rodzinnego całe postępowanie może trwać od tygodnia do trzech miesięcy — pod warunkiem, że dokumenty są kompletne i poprawnie przygotowane.

Z uwagi na złożoność dokumentacji i wagę skutków prawnych, zdecydowanie zalecamy, aby całą procedurę prowadzić z pomocą doświadczonego adwokata rozwodowego — pozwoli to uniknąć błędów i niepotrzebnych kosztów.

Uznanie rozwodu w Turcji
Pozew o uznanie zagranicznego wyroku rozwodowego to procedura niezbędna do tego, aby wyrok wydany za granicą był ważny w Turcji. Poniżej znajdą Państwo szczegółowe informacje o tym, jak złożyć taki pozew, jakich dokumentów wymaga oraz przed jakim sądem należy go wnieść.

Wykonanie zagranicznego wyroku rozwodowego w Turcji
Postępowanie o stwierdzenie wykonalności dotyczy sytuacji, gdy zagraniczny wyrok rozwodowy zawiera postanowienia o charakterze wykonawczym — na przykład obowiązek płacenia alimentów — i strona chce dochodzić ich egzekucji w Turcji. Ponieważ wyrok nie jest automatycznie uznawany, jego wykonanie bez odrębnego postępowania jest niemożliwe. Co istotne: postępowanie o stwierdzenie wykonalności zawiera w sobie również przesłanki uznania, dlatego wystarczy złożyć jeden wniosek — nie trzeba prowadzić dwóch osobnych spraw.

Jaką sprawę powinny wnieść osoby rozwiedzione za granicą?
Osoby, które uzyskały wyrok rozwodowy za granicą i chcą, aby był on uznany w Turcji, powinny złożyć pozew o uznanie zagranicznego wyroku i — jeśli wyrok obejmuje zobowiązania wykonawcze — postępowania o stwierdzenie wykonalności (uznanie i wykonanie zagranicznego orzeczenia). Wniosek warto złożyć jak najszybciej po uprawomocnieniu się wyroku za granicą, ponieważ zwłoka może powodować poważne komplikacje prawne.

Przed jakim sądem wnosi się pozew o uznanie i wykonanie wyroku?

Właściwym sądem w sprawach o uznanie i wykonanie zagranicznego wyroku jest turecki sąd rodzinny (Aile Mahkemesi). Pary, które rozwiodły się przed zagranicznym sądem, mogą złożyć pozew o uznanie i wykonanie tego wyroku w Turcji, aby mógł on wywierać skutki prawne na terytorium kraju.

Dokumenty wymagane w sprawie o uznanie i wykonanie wyroku rozwodowego

• Oryginał wyroku rozwodowego wydanego przez zagraniczny sąd
• Wzmianka o prawomocności zagranicznego wyroku rozwodowego lub klauzula Apostille potwierdzająca prawomocność
• Tłumaczenie zagranicznego wyroku rozwodowego na język turecki sporządzone przez tłu